Η ιστορία της ορεινής κεντρικής Πελοποννήσου, στην οποία ζω, είναι στενά συνδεμένη με εκείνη των Σλάβων οι οποίοι εγκατασταθήκαν στην Βαλκανική από τον 6 μ.Χ. αιώνα. Κατά τους Βυζαντινούς και μεταβυζαντινούς χρόνους, Σλάβικοι πληθυσμοί εγκαταστάθηκαν σε ορεινές περιοχές της Πελοποννήσου (π.χ. Αράχοβα στα Σλάβικα είναι ο τόπος με τις καρυδιές ) όπου τελικά αφομοιώθηκαν από το Ελληνικό στοιχείο.

Η επιλογή του συγκεκριμένου προορισμού έχει γεννηθεί τόσο από την κινηματογραφική ταινία ο καιρός των τσιγγάνων, όσο και από τον πόλεμο Σέρβων- Βόσνιων- Κροατών σε πρώτη φάση και στη συνέχει Σέρβων εναντίων Κροατών, από το 1992 έως το 1995. Ιδιαίτερα μου έχει αποτυπωθεί η σκηνή του νεκρού, από πυρά ελεύθερων σκοπευτών, ζευγαριού (Σέρβος αυτός, Βόσνια αυτή) πάνω σε γέφυρα του ποταμού Μίλζακα που διασχίζει την πόλη του Σαράγιεβο..

Η μοτοσικλέτα είναι Honda Transalp, ο δε σχεδιασμός του ταξιδιού είναι στοιχειώδης η δε οργάνωσή του ανύπαρκτη (είμαι κατά της οργάνωσης) λίγα εργαλεία, δύο σαμπρέλες, φαστ, σπρέι αλυσίδας, σκηνή και χάρτης. Ξεκινάω από Τρίπολη τέλος Αυγούστου μεσημέρι και φτάνω το βράδυ στην Θεσσαλονίκη για την πρώτη διανυκτέρευση υπό καταρρακτώδη βροχή κατά διαστήματα (αναρωτιέμαι για το τι θα ακολουθήσει). Το επόμενο πρωί (πάλι βρέχει) φτάνω στα Σκόπια, το οδικό τους δίκτυο είναι πολύ καλό, θαυμάζω τους αμπελώνες τους κατά μήκος του δρόμου. Ένα από τα πιο όμορφα φυσικά τοπία της χώρας είναι τα παράλια της λίμνης Οχρίδας όπου υπάρχει και η σχετική τουριστική ανάπτυξη.

Στα Σκόπια, όπου σε αντίθεση με αυτό που νομίζουν πολλοί συμπατριώτες μας, οι άνθρωποι είναι φιλικοί προς τους Έλληνες. Η ΠΓΔΜ έχει πληθυσμό περίπου δύο εκατομμύρια ( το ¼ είναι Αλβανοί που ζουν κυρίως γύρω από το Τέτοβο), 24.856 τ. χιλιόμετρα έκταση, νόμισμα το Δηνάριο (δέχονται το euro δίνουν όμως ρέστα στο δικό τους νόμισμα).

Η διαδρομή μετά τα Σκόπια προς Πρίστινα ακολουθεί ως ένα σημείο τον ποταμό Lepnace και είναι γραφικότατη.
Η είσοδος στο Κόσσοβο γίνεται εύκολα με τη καταβολή 20 euro για ασφάλιση αφού δεν δέχονται την πράσινη κάρτα. Το σκηνικό εδώ αλλάζει, όσο πλησιάζεις προς την Πρίστινα, αυξάνεται η κίνηση, ο δρόμος είναι στενός και οι οδηγοί των αυτοκινήτων δεν είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί. Το χρώμα, η αρχιτεκτονική, τα αυτοσχέδια μαγαζιά στην άκρη του δρόμου και γενικά η ατμόσφαιρα σου υπενθυμίζει διαρκώς ότι βρίσκεσαι στα Βαλκάνια με όλη την σημασία της λέξης (στο απόλυτο μπάχαλο δηλαδή).

Στην δεξιά πλευρά του δρόμου περίπου στα μέσα της διαδρομής Σκόπια Πρίστινα βρίσκεται το στρατόπεδο της Ελληνικής ειρηνευτικής δύναμης Ρήγας Φεραίος, του ανθρώπου που οραματίστηκε την ένωση και συνεργασία των Βαλκανικών λαών (που να έβλεπε τι έγινε στη δεκαετία του 1990). Το Κόσσοβο έχει έκταση 10.887 τ.χ. έχει πληθυσμό δύο εκατομμύρια, το 88% είναι αλβανόφωνοι ενώ το υπόλοιπο 8% είναι Σέρβοι, Τούρκοι και Ρομά. Ανεξαρτητοποιήθηκε τον Φεβρουάριο του 2008 από την Σερβία, κάτι που υποκίνησαν και αποδέχτηκαν οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοι τους, όχι όμως οι Σερβία, Ρωσία και Κίνα. Το νόμισμα είναι το euro χωρίς η χώρα να ανήκει στην Ευρωπαϊκή Ένωση !

Η πρωτεύουσα Πρίστινα ανοικοδομείτε ταχύτατα, ενώ της πόλης δεσπόζει το κτήριο της Αμερικάνικης πρεσβείας ώστε κανείς να μην ξεχνά ποιος κάνει κουμάντο και ποιος επίσης ευθύνεται για τα τόσα δεινά που υπέστησαν οι χώρες της πρώην Γιουγκοσλαβίας ( με την Ευρωπαϊκή ένωση να σφυρίζει αδιάφορα). Τα πρώτα χιλιόμετρα της διαδρομής Πρίστινα PEC είναι εφιαλτικά αφού κινούμε σε δρόμο που ανακατασκευάζεται ενώ παράλληλα λειτουργεί. Έτσι ελίσσομαι ανάμεσα σε μπετονιέρες, φορτηγά, καλουπατζήδες και σκαπτικά με το δρόμο να είναι κατάσπαρτος με πρόκες και μπετοσίδερα. Οι δε τοπικοί οδηγοί κινούνται με φοβερή άνεση και τρομερή ταχύτητα ( εδώ είναι Βαλκάνια).

Συχνά συναντώ κατεστραμμένα σπίτια Σέρβων ( το ανατριχιαστικότερο είναι οι γκρεμισμένες εκκλησίες) και πλήθος μαρμάρινες στήλες στην άκρη του δρόμου με την φωτογραφία των νεκρών Κοσσοβάρων κατά τη διαμάχη τους με τους Σέρβους το 1999. Είναι τρομερό για έναν άνθρωπο που έρχεται ως τουρίστας ουσιαστικά, να σκέφτεται ότι πριν λίγα χρόνια έγιναν σε χώρα της Ευρώπης πολεμικές επιχειρήσεις με χιλιάδες νεκρούς και μεγάλες μετακινήσεις πληθυσμών. Πίνοντας καφέ μιλάω με τον σερβιτόρο που μου λέει πως θέλει πολύ να έρθει στην Ελλάδα την οποία ξέρει μέσω του ιντερνετ, αλλά χρειάζεται βίζα για ένα τέτοιο ταξίδι, κάτι που δεν είναι εύκολο να πάρει. Εγώ πριν λίγες ώρες ήμουν στη Θεσσαλονίκη και με ελάχιστες διατυπώσεις έφτασα ως εδώ, το αντίστροφο ταξίδι για έναν Κοσσοβάρο είναι πολύ δύσκολο. Επίσης μου λέει ότι οι κάτοικοι του Κόσοβου δεν επιθυμούν να ενωθούν με την Αλβανία αφού έχουν το δικό τους πολιτισμό και την δική τους ιστορία η οποία διαφοροποιείται από αυτή της Αλβανίας.

Από το PEC αρχίζω να ανηφορίζω προς το Μαυροβούνιο μέσα από ένα πανέμορφο καταπράσινο τοπίο αφήνοντας πίσω μου την πεδιάδα του Κοσσυφοπεδίου. Νεαροί Κοσσοβάροι κάνοντας τα πρώτα επιχειρηματικά τους βήματα πουλάνε άγρια βατόμουρα μέσα σε μπουκάλια νερού. Οι διατυπώσεις για να μπεις στο Μαυροβούνιο είναι απλές ( ο ένας συνοριακός σταθμός απέχει από τον άλλο λίγα χιλιόμετρα).

Το τοπίο εδώ είναι πλέον ορεινό, η ποιότητα του δρόμου εξαιρετική, η κίνηση ελάχιστη και τα πάντα καταπράσινα. Ακολουθώ ζευγάρι Γάλλων ( και οι δύο άνδρες) όπου πηγαίνουν την ίδια διαδρομή με μένα με ΝΤΕ-ΣΕ-ΒΩ του 1970. Τα λιβάδια και η αρχιτεκτονική είναι απλά καταπληκτική.

Οι άνθρωποι κάνουν το απογευματινό τους μπάνιο στον ποταμό που βρίσκεται στο Εθνικό πάρκο Biogradska Gora και μου λένε πως κάθε καλοκαίρι έρχονται στη Χαλκιδική για διακοπές ( μάλλον δυσκολεύονται να καταλάβουν γιατί και εγώ δεν είμαι στη Χαλκιδική αλλά πήρα τα βουνά),

Το Μαυροβούνιο έχει πληθυσμό 672.000, από αυτούς το 43% είναι Μαυροβούνιοι, το 32% Σέρβοι, 8% Βόσνιοι, 5% Αλβανοί ενώ επίσης υπάρχουν λίγοι Κροάτες και Ρομ. Πρόκειται για ορεινή χώρα που έως το 1910 ήταν ανεξάρτητο πριγκιπάτο, στη συνέχεια αποτέλεσε μέλος της Γιουγκοσλαβικής ομοσπονδίας ενώ από το 2006 είναι ανεξάρτητο κράτος. Το νόμισμα είναι το euro.

Η διαδρομή προς την πρωτεύουσα Podgorica είναι εκπληκτική μέσα από το φαράγγι του ποταμού Moraca και θεωρείται μία από τις ομορφότερες στην Ευρώπη. Φτάνω στην Podgorica όπου και αυτή ανοικοδομείται ταχύτατα και συνεχίζω περνώντας την λίμνη Shkodes και μέσω ενός τούνελ 4κμ φτάνω στο Petrovac την ώρα του ηλιοβασιλέματος (στις Δαλματικές ακτές). Στο Sveti Stefan υπάρχει κάμπινγκ 300μ από την θάλασσα μέσα σε ελιές που με κόστος μόλις 7 ευρώ μένεις κάνοντας μπάνιο όμως μόνο με κρύο νερό. Το τοπίο και η θάλασσα θυμίζουν Πάργα.

Παρότι βρίσκομαι σε τουριστικό θέρετρο δεν υπάρχει νυκτερινή ζωή, το φαγητό δεν είναι ωραίο και είναι σχετικά ακριβό . Όταν με βλέπουν με μότο στο εστιατόριο μου λένε ότι πρέπει να προσέχω στους δρόμους γιατί οι οδηγοί δεν είναι εξοικειωμένοι με τις μοτοσικλέτες και δεν τις σέβονται καθόλου. Όντως δεν συναντάς καθόλου μοτοσικλέτες ή σκούτερ. Το κάμπινγκ είναι γεμάτο από οικογένειες δυτικοευρωπαίων που κάνουν διακοπές. Παρότι η περιοχή αυτή είναι από τις πιο τουριστικές στην Ευρώπη πουθενά δεν υπάρχουν κιτς μαγαζιά με σουβενίρ, κλαμπ με εκκωφαντική μουσική, άναρχη τουριστική ανάπτυξη και γενικά επικρατεί ηρεμία, μια εικόνα εκ διαμέτρου αντίθετη από αυτή που επικρατεί στους Ελληνικούς τουριστικούς προορισμούς όπου κυριαρχεί η υστερία και η κακογουστιά προκειμένου να επιτύχουμε το εύκολο κέρδος. Την επόμενη μέρα επίσκεψη στο πανέμορφο Κοτόρ, ασφυκτιά από τα πολλά σκάφη αναψυχής στην προβλήτα του. Στη συνέχεια στην προσπάθειά μου να πάω στην Κροατία από ορεινή διαδρομή (φοβερή ιδέα) φτάνω σε ένα σημείο όπου ο δρόμος (παρότι ο χάρτης τον έχει) διακόπτεται στο πουθενά, πίσω πάλι ευτυχώς αποζημιώνομαι βλέποντας από ψηλά το φιόρδ του Κοτόρ. Αφού βάζω βενζίνη σε πρατήριο της ΕΚΟ μπαίνω στην Κροατία. Παρακάμπτω την ουρά στο φυλάκιο των αυτοκινήτων και μπαίνω πρώτος (βαλκάνιος γαρ) κάτι που αμέσως κάνουν και 4 Πολωνοί με μοτοσικλέτες ( όλες μοντέλα τη δεκαετίας του 1980) που είχαν στηθεί πίσω από τα αυτοκίνητα.

Το Ντουμπρόβνικ είναι όπως το περιμένω, μεσαιωνική πόλη άριστα διατηρημένη και μια τέλεια τουριστική μηχανή στημένη γύρω της ( με πολλά κρουαζερόπλοια να την επισκέπτονται ).
Συνεχίζω για Opuzen, διαδρομή μάλλον αδιάφορη με ελάχιστα πρατήρια καυσίμων που διαρκεί περίπου δύο ώρες πάντα δίπλα στις Δαλματικές ακτές.

Μπαίνω στη Βοσνία Ερζεγοβίνη ακολουθώντας τον ποταμό Neretva, φτάνω στο Μοστάρ.. Βόλτα γύρω από την ιστορική γέφυρα, θαυμάσιο δείγμα Μουσουλμανικής αρχιτεκτονικής του 17 αιώνα (το 1993 καταστράφηκε από βολές Κροατικού τανκ και ανακατασκευάστηκε το 2004) με τα δεκάδες σουβενίρ τύπου Μετσόβου τριγύρω και με τους καλογυμνασμένους τοπικούς καταδύτες που βουτάνε από την γέφυρα. Σε πολλά κτήρια υπάρχουν ίχνη από σφαίρες, κληρονομιά του πολέμου. Γύρω από την πόλη υπάρχουν μεγάλοι αμπελώνες.

Στη συνέχεια και μετά από περίπου 2,5 ώρες φτάνω στο Σαράγιεβο μέσα από μια ορεινή διαδρομή με καλή άσφαλτο, χρειάζεται προσοχή η διέλευση μέσα από τα χωριά.

Έχοντας κάνει 1750 κμ από την Τρίπολη φτάνω στο κέντρο του Σαράγιεβο. Από εδώ που το 1914 δόθηκε η αφορμή για την έναρξη του Α΄πακοσμίου πολέμου με την δολοφονία του αρχιδούκα Φραγκίσκου Φερδινάνδου, διαδόχου του Αυστριακού θρόνου από Σερβοβόσνιο φοιτητή.

Δικαιώνομαι για μια ακόμη φορά που δεν έχω προγραμματίσει τίποτα αφού βρίσκω ένα θαυμάσιο Hostel και μένω με (10ευρώ και την μηχανή ασφαλισμένη στην είσοδο)

Παίρνω πληροφορίες από Ισπανούς που μένουν στο Hostel (εδώ και τρεις μήνες και μελετούν την θέση της γυναίκας στην Βοσνία) και πηγαίνω στην πόλη βόλτα. Το Σαράγιεβο είναι ένα μέρος με ιδιαίτερη ομορφιά και ζωντάνια. Οι γύρω καταπράσινοι λόφοι με τις γειτονιές και τα πανέμορφα σπίτια, η παλιά πόλη, ο κόσμος στους δρόμους, η αγορά με τα μικρά μαγαζιά για γρήγορο φαγητό, ο ιμάμης και οι πιστοί που προσεύχονται ως τα μεσάνυκτα στο τζαμί, το ροζ-πράσινο τραμ, συνθέτουν μια εικόνα μοναδική. Παντού κυκλοφορούν νέοι άνθρωποι, οι οποίοι φαίνεται να έχουν αφήσει οριστικά πίσω τους τις δύσκολες μέρες του πολέμου. Το κινηματογραφικό φεστιβάλ που γίνεται στην πόλη δίνει ένα ιδιαίτερο χρώμα στο Σαράγιεβο, κάνοντάς το ακόμη πιο γοητευτικό. Τίποτα δεν θυμίζει ότι το Σαράγιεβο πολιορκήθηκε για 42 μήνες, ότι ακόμη και η κεντρική του αγορά βομβαρδίστηκε με δεκάδες νεκρούς.

Σήμερα είναι μια πόλη που ανοικοδομείται με ταχύτατους ρυθμούς, στα πρότυπα των δυτικών μεγαλουπόλεων (δυστυχώς). Η παραβίαση του κόκκινου σηματοδότη μου στοιχίζει 20 ευρώ (η διαπραγμάτευση άρχισε από τα 100 ευρώ) για τον αστυνομικό φυσικά, που δεν μου έδινε το διαβατήριό μου ( 5 τα ξημερώματα μόνο εγώ κυκλοφορούσα και φυσικά η αστυνομία) Η επιστροφή μου γίνεται μέσω Zenitsa (μια βιομηχανική πόλη) , Zagreb που το διασχίζει ο ποταμός sava , Ljubljana,Trieste Ειδικά στη Σλοβενία τα χωριά είναι γραφικά (σε καταπράσινο τοπίο πνιγμένα στα λουλούδια) με ατελείωτα δάση. Δεν μπορεί κανείς παρά να παρατηρήσει πόσο ανέπαφο έχει διατηρηθεί το φυσικό τοπίο, αφού δεν μπορεί ο κάθε ιδιώτης να οικοδομεί όπου θέλει διάφορων ειδών κτήρια, όπως συμβαίνει στην χώρα μας.

Η Κροατία έχει έκταση 56.538 τ. χιλ. 4.760.000 πληθυσμό, (80% κροάτες, 12% Σέρβοι), νόμισμα το κούνα (δέχονται το ευρώ).

Η Σλοβενία έχει έκταση 20.251 τ.χ., πληθυσμό 1.962.000 (το 87% Σλοβένοι), οι υπόλοιποι είναι Κροάτες, Σέρβοι και Βόσνιοι.

Η Σερβία έχει έκταση 88.361 τ.χ. πληθυσμό 9.791.000 (65% Σέρβοι, 17%Αλβανοί, 2,5% Βόσνιοι, 3,5% Ούγγροι). Ανεβαίνοντας από νότια προς τα βόρια οι αντιθέσεις είναι τεράστιες αφού ο υπανάπτυκτος νότος πολιτιστικά και οικονομικά έχει μεγάλη απόσταση από τον ανεπτυγμένο βορά.

Διασχίζοντας με μοτοσικλέτα τις χώρες της πρώην Γιουγκοσλαβίας πέρα από τις μεγάλες εναλλαγές του τοπίου, με το Μαυροβούνιο να έχει φυσική ομορφιά, το Κόσσοβο ένα ιδιαίτερο χρώμα και το Σαράγιεβο να είναι μαγευτικό, κατανοείς τις μεγάλες διαφορές που οδήγησαν αυτή την ομοσπονδία στο διαμελισμό. Η καταγωγή τους είναι κοινή, είναι Σλάβοι που κατοίκησαν την περιοχή των 6 μ.Χ. αιώνα. Η γλώσσα τους έχει κοινή βάση ( έχουν διαλέκτους), στην πορεία των αιώνων διαφοροποιήθηκαν ως προς την Θρησκεία και τον πολιτισμό που ανάπτυξαν.

Έτσι οι Σέρβοι, οι Μαυροβούνιοι και οι αυτοαποκαλούμενοι Σλαβομακεδόνες Σκοπιανοί, είναι Χριστιανοί ορθόδοξοι, οι Βόσνιοι Μουσουλμάνοι (εξισλαμίσθηκαν κατά την κατοχή τους από τους Τούρκους) οι δε Κροάτες και Σλοβένοι είναι Ρωμαιοκαθολικοί. Γιατί διαλύθηκε η πρώην Γιουγκοσλαβία με τόσο βιαίο τρόπο; (200.000 νεκροί, 174.000 τραυματίες, 2.000.000 εκτοπισμένοι) τελείως καταστραμμένες οικονομίες, ανεργία στα ύψη και τεράστια διαφθορά..

Η αντίστροφη μέτρηση αρχίζει το 1980 με τον θάνατο του Τίτο. Στόχος του πολέμου είναι η εθνοκάθαρση. Διαρκεί από το 1992 έως το 1995 που τερματίζεται με την συνθήκη του Ντέιτον. Βέβαια οι εντάσεις συνεχίζονται ακόμη και σήμερα (Κόσσοβο, Π.Γ.Δ.Μ.). Πρώτα από όλα αναπτύχθηκαν πρωτόγονα εθνικιστικά κινήματα ειδικά των Σέρβων και τον Κροάτων, ως αποτέλεσμα της οικονομικής κρίσης των τελευταίων δεκαετιών χάνοντας την εμπιστοσύνη τους στο μοντέλο της Γιουγκοσλαβίας. Ως λαοί που είχαν βιώσει τον υπαρκτό Σοσιαλισμό είχαν χειραγωγηθεί από την πλευρά της εξουσίας, δεν ήταν μια δημοκρατική κοινωνία φιλελεύθερων και δημοκρατικά σκεπτόμενων πολιτών. Οι Σλοβένοι και οι Κροάτες ως πιο πλούσιες περιοχές πίστευαν ότι έπρεπε να αποσχιστούν από την Γιουγκοσλαβία για να πάψουν να ενισχύουν τον φτωχό νότο της χώρας.

Επιπλέον υπήρχαν ανοικτή λογαριασμοί από την περίοδο του Β παγκοσμίου πολέμου όπου οι Κροάτες ( υπό τον Ante Pavelic) είχαν συνεργαστεί με τους Γερμανούς σε αντίθεση με τους Σέρβους (υπό τον Tito) που τους πολέμησαν με μεγάλες απώλειες. Οι αντιθέσεις υπήρχαν, ενδεικτικά αναφέρω ότι το 1928 Μαυροβούνιος Βουλευτής σκότωσε στο Κοινοβούλιο δύο Κροάτες Βουλευτές. Τα όσα έγιναν στην γειτονιά μας, στα πολύπαθα Βαλκάνια, καταδεικνύουν με τον καλύτερο τρόπο τι συμβαίνει όταν η εξουσία (Μιλόσεβιτς, Καραζίτς, Μπλάντιζ, Τούζμαν, Ιζεπμρέκοβιτς) μάχεται την κοινωνία. Πως ένας λαός με κοινές ρίζες και γλωσσική συγγένεια, αλληλοσπαράχτηκε με μανία, εξαιτίας κυρίως της διαφορετικής θρησκείας.

Βέβαια η σύγκρουση αυτή πυροδοτόθηκε και ουσιαστικά έγινε με την ενθάρρυνση της «πολιτισμένης» Ευρώπης και της υπερδύναμης Η.Π.Α. που επέλεξε με περίσσια γενναιότητα να βομβαρδίζει αμάχους Σέρβους από το 30.000 πόδια με υπερσύγχρονα μαχητικά με βόμβες απεμπλουτισμένου ουρανίου.

Το να διασχίσεις τις χώρες της πρώην Γιουγκοσλαβίας, είναι ένα ταξίδι σε μέρη όπου έχουν κοινά στοιχεία με τον Ελληνισμό με τον οποίο για αιώνες είναι σε αλληλεπίδραση. Πιστεύω ότι με την μοτοσικλέτα μπορείς να αναπτύξεις μια ιδιαίτερη επαφή με τα μέρη και του ανθρώπους που συναντάς και να αφουργκαστής τα όσα έχουν να σου πουν με ένα μοναδικό τρόπο. Ειδικά σε αυτό το κομμάτι της γης όπου έχει περάσει δια πυρός και σιδήρου.

Υ.Γ. Ήθελα να ευχαριστήσω το κατάστημα μοτοσικλετών Αδελφών Κοράκη στην Τρίπολη για την προετοιμασία της μοτοσυκλέτας και για την βοήθειά τους.
Παντού συναντάς τα σημάδια του πολέμου και ειδικά στα βλέμματα των ανθρώπων αν τους κάνεις ερωτήσεις για εκείνη την περίοδο.

Συντάκτης: Γιώργος Χ. Γκλίνος