ΤΑΫΓΕΤΟΣ
ΣΤΗ ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΤΩΝ ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΩΝ

Βορδόνια, Καστόριο, Γεωργίτσι, Λογκανίκο… Χωριά φωλιασμένα στις κατάφυτες πλαγιές του Ταΰγετου που είδαν στο πέρασμα του χρόνου την ιστορία να πορεύεται μέσα από τα λιθόστρωτα καλντερίμια τους, να διαιωνίζει παραδοσιακά ήθη και έθιμα, να ξεσηκώνει τις ανυπότακτες συνειδήσεις των ντόπιων και να υποκλίνεται μπροστά στο μεγαλείο της ελληνικής ψυχής. Οικισμοί σ’ αυτήν τη γωνιά της Πελοποννήσου απόλυτα συνδεδεμένοι, τόσο ιστορικά όσο και πολιτιστικά, με τη γεωπολιτική κυριαρχία του Ταΰγετου, ο οποίος, ορθώνοντας το τραχύ, σκιερό του ανάστημα αντικριστά από τον Πάρνωνα, μοιάζει να θέλει να αγγίξει τον ουράνιο θόλο και να συνομιλήσει με τον Άτλαντα, τον μυθολογικό ήρωα που ζευγάρωσε με την Ωκεανίδα Πλειόνη. Εδώ στον Ταΰγετο μύθος και ιστορία μπερδεύονται μεταξύ τους γοητευτικά, αποτελώντας ένα κουβάρι δίχως αρχή και τέλος που προκαλεί τον επισκέπτη να ψάξει και να βρει την άκρη του. Άλλωστε, σύμφωνα πάντα με τη μυθολογία καρπός του έρωτα της Πλειόνης και του Άτλαντα αποτέλεσε η Ταϋγέτη, η οποία με τη σειρά της ενώθηκε με τον Δία και γέννησε το Λακεδαίμονα, που πήρε για γυναίκα του την κόρη του Ευρώτα, τη Σπάρτη.

ΚΑΘ’ ΟΔΟΝ…
Η γέφυρα του Ευρώτα, στην είσοδο της Σπάρτης, αποτελεί το καλωσόρισμα της λακωνικής πρωτεύουσας στον επισκέπτη που φτάνει εδώ μετά από ένα άνετο ταξίδι 57 χλμ. μέσω της Εθνικής Οδού Τρίπολης – Σπάρτης. Αμέσως μετά το πέρασμα της γέφυρας η διασταύρωση στα δεξιά σας και οι πινακίδες που υπάρχουν στον ίδιο χώρο σηματοδοτούν την απαρχή του οδοιπορικού σας στα χωριά του αγέρωχου Ταΰγετου. Ο ασφαλτόδρομος που οδηγεί προς τον οικισμό Βορδόνια (14 χλμ.) κινείται αρχικά μέσα σε εκτεταμένους ελαιώνες πάντα κάτω από τον επιβλητικό όγκο του Ταΰγετου.

Αφού προσπεράσετε το μικρό οικισμό Καραβά, σύντομα θα φτάσετε σε μια διασταύρωση, η αριστερή διακλάδωση της οποίας οδηγεί μετά 1 χλμ. στον οικισμό Βορδόνια. Αγκαλιασμένη από ελαιώνες και σκαρφαλωμένη στην καταπράσινη πλαγιά του Ταΰγετου, η Βορδόνια αποτελείται από τρεις συνοικισμούς: τον Όραχο, την Πάνω Χώρα και τη Σουλήνα. Στον Όραχο, αναζητήστε το αρχοντικό του Δημήτρη Ζωγράφου, του λαϊκού ζωγράφου που αναπαράστησε με μοναδικό τρόπο τη σκέψη του Μακρυγιάννη. Επίσης, αρκετά κοντά στο αρχοντικό βρίσκεται και η εκκλησία της Υπαπαντής του Χριστού. Την είσοδο της εκκλησίας κοσμούν μαρμάρινα αγάλματα φερμένα από τον Μιστρά, ενώ οι δεκαοχτώ εικόνες του τέμπλου αποτελούν έργο του αγιογράφου Αριστείδη Ζωγράφου.

Μια αρκετά σύντομη ανηφορική διαδρομή συνδέει τον Όραχο με τη συνοικία της Πάνω Χώρας. Αφού φτάσετε στην Πάνω Χώρα, αφήστε το όχημά σας κοντά στην εκκλησία του Αγίου Δημητρίου και πάρτε το στενό χορταριασμένο μονοπάτι που καταλήγει στο ερειπωμένο φράγκικο κάστρο της Βορδόνιας, απ’ όπου έχετε μια εκπληκτική πανοραμική θέα της ευρύτερης περιοχής. Το κάστρο της Βορδόνιας, που καταστράφηκε το 1460 από τον Μωάμεθ τον Πορθητή, βρισκόταν σε διαρκή επικοινωνία με το κάστρο του Μιστρά και οργάνωναν από κοινού εξεγέρσεις εναντίον των Τούρκων.

Προκειμένου να επιστρέψετε στον κεντρικό οδικό άξονα, για να συνεχίσετε το ταξίδι σας προς τον οικισμό Καστόριο, μπορείτε να ενεργήσετε κατά δύο τρόπους. Ο ένας τρόπος είναι να επιστρέψετε στον Όραχο και να κατευθυνθείτε ξανά προς την αρχική διασταύρωση της Βορδόνιας. Στη δεύτερη περίπτωση μπορείτε να επιλέξετε μια αρκετά πιο σύντομη, αλλά οπωσδήποτε δυσκολότερη λύση: μέσα από την Πάνω Χώρα, μια μικρή πινακίδα θα σας κατευθύνει σ’ ένα χωματόδρομο, ο οποίος μετά περίπου 3 χλμ. καταλήγει στον κεντρικό δρόμο, σε ελάχιστη απόσταση από το μικρό οικισμό Καστρί. Ο συγκεκριμένος χωματόδρομος είναι βατός με επιβατικό αυτοκίνητο μόνο τους καλοκαιρινούς μήνες. Κατά την παρουσία σας στο Καστρί επισκεφτείτε τη πάλλευκη Μονή Καστριού, που βρίσκεται φωλιασμένη μέσα στα βραχώδη κοιλώματα του ορεινού όγκου του Ταΰγετου.

Λίγο πριν από το Καστόριο βρίσκονται οι πηγές του Αγίου Μάμαντα, όπου λειτουργούν οι εγκαταστάσεις εκτροφείου πέστροφας και σολομού. Πρώτη σας όμως μέριμνα κατά την άφιξή σας στο Καστόριο είναι η μετάβασή σας στον λόφο του Προφήτη Ηλία, στην είσοδο του χωριού, προκειμένου να απολαύσετε πανοραμικά το Καστόριο. Στην κεντρική πλατεία του χωριού, όπου μπορείτε να απολαύσετε τον καφέ σας στο καφέ-εστιατόριο <>, δεσπόζει ο καθεδρικός ναός της Γέννησης της Θεοτόκου (1879) με το περίτεχνο τέμπλο της και σε μικρή απόσταση από το Καστόριο βρίσκεται η σκαρφαλωμένη στα βράχια του Ταΰγετου Μονή της Παναγίας.

Μετά το Καστόριο, το Γεωργίτσι ( 4 χλμ.) αποτελεί τον επόμενο προορισμό του οδοιπορικού σας. Ωστόσο, μόλις 1 χλμ. από την κεντρική πλατεία του Καστορίου θα υποχρεωθείτε σε άλλη μια στάση. Η πινακίδα που υπάρχει στα αριστερά του δρόμου (πριν από την τσιμεντένια γέφυρα του ποταμού) δείχνει την αφετηρία απ’ όπου ξεκινά ένα χαραγμένο μονοπάτι το οποίο οδηγεί στο κοντινό φαράγγι του Καστορίου και στις Πηγές του Αϊ-Γιάννη. Πυκνή υδρόφιλη βλάστηση, μικρές ξύλινες γέφυρες, χώροι αναψυχής, πλατάνια ζωσμένα με κισσούς, πετρόκτιστες βρύσες και κρυστάλλινα νερά συνθέτουν την εικόνα μιας εκπληκτικά ειδυλλιακής τοποθεσίας, τη οποία δεν πρέπει να προσπεράσετε, αλλά επιβάλλεται να την εξερευνήσετε και να τη γνωρίσετε.

Συνεχίζοντας για το Γεωργίτσι, στην είσοδο του οικισμού Περιβόλια, θα προσπεράσετε τη διασταύρωση που οδηγεί στον αρχαιολογικό χώρο της Πελάνας (5 χλμ.), για να προσεγγίσετε κατόπιν τον σχεδόν εγκαταλελειμμένο οικισμό της Αλευρούς. Στην κάποτε φημισμένη για τους αλευρόμυλούς της Αλευρού, αναζητήστε την κατοικία του μπάρμπα-Γιάννη Παπασταφίδα, για να θαυμάσετε τις μοναδικές δημιουργίες ενός γνήσιου λαϊκού καλλιτέχνη-ξυλογλύπτη.

Μετά την Αλευρού η ανηφορική ελικοειδής διαδρομή που οδηγεί στο Γεωργίτσι εισβάλλει μέσα στο καταπράσινο οικοσύστημα των βουνοπλαγιών του Ταΰγετου, αποτελώντας το ομορφότερο ίσως κομμάτι όλου του οδοιπορικού. Πριν από την άφιξή σας στο Γεωργίτσι κάντε μια στάση στο εκκλησάκι του Προφήτη Ηλία, ένα θρησκευτικό κτίσμα του 1619. Στον εξωτερικό τοίχο της εκκλησίας προβάλλουν ζωγραφισμένοι οι Αρχάγγελοι σε φυσικό μέγεθος και πάνω από τη συγκεκριμένη αγιογραφία υπάρχει επιγραφή που πληροφορεί ότι οι Αρχάγγελοι, το Δεσποτικό, καθώς και ο σταυρός του τέμπλου φιλοτεχνήθηκαν το 1824 επί ημερών του ιερέα Γερμανού.

Το κεραμοσκέπαστο Γεωργίτσι, πνιγμένο μέσα στην καταπράσινη αγκαλιά της τοπικής φύσης, αποτελεί ένα εξαίσιο <> του Ταΰγετου, καθώς προσφέρει μια ανυπέρβλητη θέα της κοιλάδας του Ευρώτα και της απέναντι οροσειράς του Πάρνωνα. Ωστόσο, την ωραιότερη άποψη της ευρύτερης περιοχής θα την απολαύσετε από την άνω γειτονιά του οικισμού, εκεί όπου οδηγεί ο περιφερειακός δρόμος που ξεκινά από την είσοδο του χωριού, στα αριστερά του οδικού άξονα. Στη γραφική πλατανοσκέπαστη πλατεία του χωριού μπορείτε να γευματίσετε ή να πιείτε τον καφέ σας, ενώ τα λιθόστρωτα καλντερίμια που ξεκινούν απ’ εδώ θα οδηγήσουν τα βήματά σας σε αρκετές όμορφες γωνιές του χωριού. Μην παραλείψετε να επισκεφτείτε το δημοτικό σχολείο του χωριού, ένα παραδοσιακό πετρόκτιστο οικοδόμημα του 1933 σε σχήμα <>, που έχει την ιδιαιτερότητα να διαθέτει δύο προαύλια, ένα για τα αγόρια και ένα για τα κορίτσια. Το Γεωργίστι αποτελεί αναμφίβολα έναν προορισμό που θα ενθουσιάσει τους απαιτητικούς οδοιπόρους. Ο δημοτικός ξενώνας που πρόκειται σύντομα να λειτουργήσει, υποδηλώνει τη σοβαρή προσπάθεια των τοπικών αρχών να προωθήσουν την τουριστική ανάπτυξη του λακωνικού οικισμού.

Η Αγόριανη, ένα παραδοσιακό χωριό με πετρόκτιστες κατοικίες και στενά δρομάκια, αποτελεί τον επόμενο οικισμό που θα σας υποδεχτεί και μόλις 3 χλμ. μακρύτερα, ο οικισμός του Λογκανίκου απλώνει τις γειτονιές του πάνω στο κατάφυτο κορμί του Ταΰγετου. Ο Λογκανίκος, που αποτελούσε τον προμαχώνα του αρχαίου σπαρτιατικού κράτους, κατείχε θέση-κλειδί πάνω στον οδικό άξονα μετακίνησης πληθυσμών και στρατιωτικών σωμάτων προς και από την Αρκαδία και δέσποζε με τρόπο καθοριστικό πάνω στη βασιλική οδό των Παλαιολόγων. Ο επιβλητικός ναός του Προφήτη Ηλία, που φιλοξενεί σπάνιες αγιογραφίες του Αγίου Γεωργίου, προβάλλει στην κεντρική πλατεία του χωριού και στη βόρεια έξοδο του Λογκανίκου, πάνω στις πλαγιές του Ταΰγετου, βρίσκονται οι βυζαντινοί ναοί του Αγίου Δημητρίου και της Γέννησης της Θεοτόκου. Ένας σύντομος, βατός χωματόδρομος και ένα οριοθετημένο μονοπάτι στη συνέχεια θα σας οδηγήσουν σε αυτά τα δύο θρησκευτικά μνημεία του Λογκανίκου, ενώ στον ίδιο χώρο υπάρχουν και τα λιγοστά υπολείμματα ενός φράγκικου κάστρου. Επίσης, στη διαδρομή Αγόριανης – Λογκανίκου, μια πινακίδα στα δεξιά του κεντρικού οδικού άξονα κατευθύνει προς τη στενή ασφάλτινη λωρίδα που οδηγεί προς τον οικισμό της Αγίας Τριάδας, απ’ όπου μπορείτε στη συνέχεια να μεταβείτε στη χαράδρα Κοτιτσιάνη με το μετέωρο βράχο.

Μετά το Λογκανίκο και αφού προσπεράσετε τον οικισμό Κυπαρίσσι, η διασταύρωση που θα συναντήσετε στα αριστερά σας καταλήγει μετά 1 χλμ. στη Μονή Αμπελακίων. Κτισμένη σ’ έναν απότομο βράχο, η γυναικεία Μονή Αμπελακίων, που είναι αφιερωμένη στη Γέννηση της Θεοτόκου, ιδρύθηκε το 19ο αιώνα και αποτελεί ένα σημαντικό θρησκευτικό κέντρο της περιοχής. Αξίζει τον κόπο να πραγματοποιήσετε μια μικρή παράκαμψη για να την επισκεφτείτε, αφού μεταξύ άλλων, η θέα της γύρω κατάφυτης περιοχής από τον χώρο της μονής είναι εκπληκτική.

Επιστρέφοντας και πάλι στο σημείο της διασταύρωσης θα συναντήσετε μια γέφυρα. Περνώντας στην απέναντι πλευρά της γέφυρας θα κατευθυνθείτε δεξιά για να φτάσετε μετά περίπου 1,5 χλμ. στις Πηγές του Ευρώτα, μια ειδυλλιακή τοποθεσία με πυκνή βλάστηση και τρεχούμενα νερά, που λειτουργεί ως χώρος αναψυχής. Μετά τις Πηγές του Ευρώτα ο επόμενος και τελευταίος προορισμός του οδοιπορικού σας είναι η Μονή Αγίου Νικολάου (Μονή Καλτεζών). Ένας στενός, γεμάτος στροφές οδικός άξονας συνεχίζει μετά τις Πηγές του Ευρώτα την πορεία του μέσω των οικισμών Σκορτσιανού, Πάπαρης, Δάφνης και Μανιάτη, για να καταλήξει τελικά μπροστά στην πόρτα της γυναικείας Μονής Καλτεζών. Σημαντική βοήθεια στον εντοπισμό της μονής αποτελεί η υποδειγματική σήμανση που υπάρχει μετά τον οικισμό Πάπαρη, ενώ καθ΄ οδόν μετά τον οικισμό Μανιάτη μεσολαβούν 3 χλμ. βατής χωμάτινης διαδρομής. Η Μονή Καλτεζών άρχισε να κτίζεται το 1719 από τους μοναχούς Άνθιμο και Καλλίνικο, ενώ στις 26-5-1821 πραγματοποιήθηκε εδώ η ιδρυτική συνεδρίαση της Πελοποννησιακής Γερουσίας, στην οποία έλαβαν μέρος, μεταξύ άλλων, ο Μαυρομιχάλης, ο Πονηρόπουλος, ο Δεληγιάννης και ο Βρεσθένης. Το Ευαγγέλιο πάνω στο οποίο έγινε η ορκωμοσία των μελών της γερουσίας αποτελεί κειμήλιο της μονής, ενώ εντυπωσιακές είναι και οι πάμπολλες τοιχογραφίες που κοσμούν τους εξωτερικούς χώρους της μονής.

ΣΥΝΟΨΙΖΟΝΤΑΣ…
Από τη Μονή Καλτεζών έχετε δύο επιλογές, προκειμένου να επιστρέψετε στην Τρίπολη. Μπορείτε να επιστρέψετε από την ίδια διαδρομή (μέσω των οικισμών Μανιάτη και Δάφνης), για να καταλήξετε τελικά μετά 17 χλμ. στην Εθνική οδό Τρίπολης – Καλαμάτας, στο ύψος περίπου της Κάτω Ασέας. Στην άλλη περίπτωση, θα πρέπει να μεταβείτε στο χωριό Καλτεζές, απ’ όπου, μέσω ενός βατού χωματόδρομου 6 χλμ. θα φτάσετε στον οικισμό Βλαχοκερασιά. Στη συνέχεια, ο επαρχιακός ασφαλτόδρομος, μέσω του οικισμού Κερασιά (2,5 χλμ.), θα σας οδηγήσει στην Εθνική οδό Τρίπολης – Σπάρτης, περίπου στο 20ο χλμ. Ωστόσο, σημείο αναφοράς της δεύτερης επιλογής αποτελεί –δίχως αμφιβολία– το παραδοσιακό καφενείο του Χρήστου Μάντρου στη Βλαχοκερασιά. Εκεί, κάτω από τις πυκνόφυλλες ακακίες, το σιροπιαστό γλυκό του κουταλιού που θα απολαύσετε, θα σας αποζημιώσει με το παραπάνω για την κούραση της διαδρομής, ενώ ο νους σας, που σίγουρα θα δραπετεύσει, μοιραία θα ταξιδέψει και πάλι πάνω στη διαδρομή των Παλαιολόγων, διατρέχοντας ένα τοπίο απαράμιλλα γοητευτικό, φορτωμένο με ιστορικές μνήμες από την αρχαιότητα ως το αθάνατο ’21.

Η παραπάνω διαδρομή περιέχεται στον ταξιδιωτικό οδηγό <> Εκδόσεις TSALLIS.

ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ

ΔΙΑΜΟΝΗ

ΣΠΑΡΤΗ

1) Ξενοδοχείο Λήδα Τηλ. 27310-23601
2) Ξενοδοχείο Μανιάτης Τηλ. 27310-22665
3) Ξενοδοχείο Μενελάιον Τηλ. 27310-22161
4) Ξενοδοχείο Απόλλων Τηλ. 27310-22491
5) Ξενοδοχείο Λακωνία Τηλ. 27310-28951

ΤΡΙΠΟΛΗ
1) Ξενοδοχείο Αρκαδία Τηλ. 2710-225551
2) Ξενοδοχείο Ανακτορικό Τηλ. 2710-225545
3) Ξενοδοχείο Άρτεμις Τηλ. 2710-225221

ΜΕΓΑΛΟΠΟΛΗ
1) Ξενοδοχείο Απόλλων Τηλ. 27910-24828
2) Ξενοδοχείο Αρκαδία Τηλ. 27910-22223
3) Ξενοδοχείο Αχίλλειο Τηλ. 27910-23276
4) Ξενοδοχείο Πάρις Τηλ. 27910-22410

ΧΡΗΣΙΜΑ ΤΗΛΕΦΩΝΑ
ΣΠΑΡΤΗ
1) Αστυνομία Τηλ. 27310-27093
2) Νοσοκομείο Τηλ. 27310-28671
3) Τροχαία Τηλ. 27310-26311
4) Δήμος Τηλ. 27310-26517

ΤΡΙΠΟΛΗ
1) Αστυνομία Τηλ. 2710-224847
2) Νοσοκομείο Τηλ. 2710-371700
3) Τροχαία Τηλ. 2710-222349
4) Δήμος Τηλ. 2710-222235

ΜΕΓΑΛΟΠΟΛΗ
1) Αστυνομία Τηλ. 27910-22222
2) Κέντρο Υγείας Τηλ. 27910-22974
3) Δήμος Τηλ. 27910-22265

ΦΑΓΗΤΟ
Σ’ όλα τα χωριά της διαδρομής υπάρχουν ταβέρνες-ψησταριές που σερβίρουν ψητό αλλά και μαγειρευτό φαγητό. Όλες συνήθως βρίσκονται στις κεντρικές πλατείες των χωριών. Μπορείτε να αγοράσετε εξαιρετικό λάδι, ελιές, εσπεριδοειδή, τυροκομικά και λουκάνικα.

Φωτογραφίες: Κωνσταντίνος Μητσάκης, Όλγα Παπαδόγιαννη